200 yıllık Aşkabat Çöl Pazarı yeniden canlanıyor

ekoyorum.com – 2011-02-16

Türkmenistan’da ticaretin kalbinin attığı ve 200 yıllık geçmişiyle tarihi bir simge olma özelliğine sahip Çöl Pazarı, yeni yerine taşındı ve ‘Altın Asır Gündoğar Pazarı’ ismiyle Orta Asya’nın en büyük ticaret merkezi oldu.

Devlet Başkanı Sn. Gurbanguli Berdimuhammedov gerçekleştirdiği açılışta, Türk Büyükelçisi Şevki Mütevellioğlu’nun yanısıra Türkmenistan’daki 28 ülkenin büyükelçileri, üst düzey yöneticiler, dünya basını ve halk da katıldı. Açılış için ülkenin en önemli günü olan ‘Bayrak Bayram’ı tercih edilirken, büyük katılım ile gerçekleşen açılış çok renkli görüntülerle bayram havasında geçti.

1800’lü yıllarda gerçekten bir çölün ortasında kurulan pazar halk arasında ‘Çöl Pazarı’ olarak anılmaya başlamıştır. Çevre ülkelerden de büyük ilgi gören bir yapıya sahip olan pazar, kurulmaya başlandığı günden beri Türkmenistan’ın simgesi ve ticaret merkezi olarak görülüyor. El işinden elektroniğe, el halısından gıdaya kadar her şeyin satıldığı, Türkmen halkının dışında, yakın illerin hatta yakın ülkelerin de alışveriş için tercih ettiği Çöl Pazarı turistlerin de mutlaka ziyeret ettiği bir yer olarak dikkat çekiyor. Ekonomik anlamda Türkmenistan’ın bel kemiklerinden biri sayılan bu merkezin titiz bir çalışma sonucu Genç Çelikler İnşaat’a verildi. Yeniden yapılanan Türkmenistan’da yıllık yaklaşık 2 milyar dolarlık inşaat ve proje açılışı yapıldığı ve bunun %80’nin Türk İnşaat firmaları tarafından gerçekleştirildiği belirtildi.

Başkent Aşkabat’ın kuzeyindeki Karakum Çölü’nde, 800×1250 metre boyundaki arazide, Genç Çelikler İnşaat tarafından, 1 milyon metre kare üzerine yeniden inşa edilen yeni pazar yerinde 2055 dükkan, 16 adet pavilyon ve 5 bin adet tezgah bulunuyor. Eski yerinde, yani çölün ortasında, haftada sadece 2 gün açık olan ve mesai saatleri tamamen çöl ikliminin sürprizlerine göre değişen ve aylık yaklaşık 1 milyon kişinin ziyaret ettiği Çöl Pazarı, yeni yerinde artık haftada 7 gün açık olacak. Bunun ekonomik anlamda eskiye göre en az 9 kat artış anlamına gelmesinin beklendiği belirtiliyor.

Pazar, Türkmenistan’ın 5 vilayetinin simgelerinden biri olan Ahal Vilayetini temsil ediyor. Türkmen halısına özgü  Ahal desenine benzer görünümüyle de dikkat çeken Çöl Pazarı, Guiness Rekorlar kitabına yapılan başvuru ile ‘Dünyanın En Büyük Açık Pazarı’ olmaya aday oldu. Aynı zamanda dünyanın en büyük Oğuzhan Yıldızı’na sahip olma özelliği taşıyor.

152 MİLYON DOLARA MALOLDU

Türkmenistan Devlet Başkanı’nın No: 9573 sayı ve 07.03.2008 tarihli kararına istinaden, Türkmenistan Ticaret ve Dış Ekonomik İlişkiler Bakanlığı tarafından Genç Çelikler İnşaat’a verilen bu özel proje toplam 152 milyon dolara mal oldu. Pazarın inşaatında yurtdışından toplam bedeli yaklaşık 60.000.000 ABD Dolar’lık malzemenin, yüzde 99’unun Türkiye’den ithal edilen malzemelerin bedeli olduğu belirtildi. Çalışmanın son 11 ayı çok hızlı olmak üzere kontrat tarihinden itibaren 32 ay içinde teslim edildiği açıklandı. Şantiyede inşaatın başından sonuna kadar çeşitli inşaat dallarında çalışan yüzlerce Türk Mimar, Mühendis ve işçisi görev aldı ve bu muhteşem tesisin yapımında katkıda bulundu. Tesisin inşaatında çalışan yerel vatandaşların sayısı işlerin yoğun olduğu dönemlerde 2500 kişiye kadar ulaştı. Hem Türk hem de Türkmen ekonomisine büyük katkısı olan proje, iş imkanı olarak da her iki ülkeye de büyük bir fayda sağladı. Konu ile ilgili olarak Genç Çelikler İnşaat Yönetim Kurulu Başkanı İnş. Müh. Ahmet Ufuk Çelik ‘Çöl Pazarı bizim için çok önemli bir proje ve başlangıçtı. Türkmenistan için bu kadar önemli bir yeri yeniden inşa etmenin gururunu ve mutluluğunu yaşıyoruz. Büyük emek verdiğimiz bu proje bizim Türkmenistan’da ilk projemiz olmasına rağmen hem bizim hem de Turkmen halkına tam hızmet etmesı nedenı ıle en önemli proje olmuştur. Önümüzdeki dönem yepyeni projelere imza atmayı hedefliyoruz. Zaten Devlet Başkanı Sn. Gurbanguli Berdimuhammedov açılışta bizzat teşekkürlerini iletirken, diğer 4 vilayet için de çalışmaya hemen başlamamızı istediğini belirti. Çok kısa bir süre içinde bu projeleri de hayata geçirmiş olacağız.’ dedi ve ayrıca yeni proje hazırlıklarının sürdüğünün bilgisini ekledi.

7  BİN KİŞİYE İSTİHDAM

Dev ticaret kompleksinde 220 bin metrekarelik kısmı dükkanlar, 210 bin metrekarelik kısmı yeşil alanlar, 270 bin metrekarelik kısmı otopark ve yollar, 300 bin metrekarelik kısmı ise beton alanlar ve tretuvarlar teşkil ediyor. En az 7 bin kişiye de iş imkanı sağlaması beklenen bu proje kapsamında 1 idari bina, 1 otel, 2 adet iş merkezi, dev bir otoparkın yanısıra modern bir kesimhane, çok sayıda lokanta ve kafeterya, bankalar, labrotuvar, sağlık merkezi, eczane ve polis merkezi de halka hizmet vermeye başladı.

Aşkabat’ın tüm et ihtiyacını karşılayacak 21400 m2lik dev kesimhanenin tamamı ise Türkiye’de imal edildi. Günlük kapasitesi 500 büyükbaş hayvan, 1000 küçükbaş hayvan, 1000 tavuk olan kesimhane Türkmenistan’da bir ilk olma özelliğini taşımaktadır. Hijyenik kesim ile ilgili çok önemli bir adım atılmıştır. Etlerin üretim süreci ile ilgili mekanlar müşteriler için ayrılan bölmelerden izote edilmiştir.

Farklı sektörlerden ürünlerin satılacağı ve yabancı turistlerin de büyük ilgisini çeken pazarda tekstil, elektronik, halı, altın pazarı, mobilya, mutfak ve ev gereçleri, beyaz eşya, tarım ürünleri, gıda, meyve-sebze, et-balık ürünleri ile oto pazarları yer alacaktır. Ayrıca pazar için soğuk hava depoları ile birlikte yük araçları için özel otopark ve depolar da inşa edilmiştir. Diğer alışveriş merkezlerine ve pazarlara göre daha ucuz olması ve ürün çeşitliliği sebebiyle Aşkabat dışından ve çevre eyaletlerinden de Türkmenler alışveriş için Çöl Pazar’ını tercih ediyor.

Ana giriş kapısı ile başlayan Altın Asır Doğu Pazarı’nda, girişin arkasında kapalı pazarlar, tek ve iki katlı dükkan binaları, ofisler, depolar, ambarlar, kafeler, hayvan pazarı, çeşitli teknik tesisler bulunuyor. Bunun dışında pazarın kuzey, doğu ve güney taraflarında da giriş kapıları bulunuyor.

Kapalı Pazarlardaki dükkanların plandaki ebatları 70×80 m’dir. Soğuk hava depo binalarının her biri iki bloğa bölünmüştür ve her blokta 136 m2 ve 90 m2’lik 2 şer adet soğuk depo yerleştirilmiştir. Depo binaları da iki blok olarak ayrılmıştır ve her blokta 142,6 m2’lik 2 şer adet ambar yerleştirilmiştir. Kafe binaları, pazara gelen ziyaretçilere beslenme hizmetinin verilmesi amacıyla modern bir şekilde dizayn edilmiş olan kafe binaları, yine modern muttak ekipmanları ve mobilyalar ile donatılmıştır.

Pazar A, B, C, D, E  bölgeleri olmak üzere 5 ayn bölgeye bölünmüştür.

A Bölgesi, dükkan ve pazarları günlük kullanım, inşaat malzemeleri ve mobilya ticaretine yöneliktir. Burada tek katlı dükkanlar binaları ağı, iki katlı dükkanlar ve ofis binası, kapalı pazarlar, kafe binaları, soğuk hava depo binalari, bahçe ürünleri ve modern bir kesimhane binası bulunan hayvan pazari bulunmaktadır.

B Bölgesi, dükkan ve pazarları giyim kuşam, kıyafet, kumaşlar, tekstil ürünleri, ayakkabı, yün ve kürk ürünleri ticaretine yöneliktir. Burada da tek katlı dükkanlar binaları ağı, iki katlı dükkanlar ve ofisler binası, kapalı pazarlar, kafe binaları ve depo binaları bulunmaktadır.

C Bölgesi, dükkan ve pazarları halı ve halı ürünleri, halk tarafınca tüketilen ürünler, kuyumculuk ürünleri, parfüm ve kozmetik ürünleri ticaretine yöneliktir. Burada tek katlı dükkanlar binaları ağı, idari bina, polis ve banka, revir ve ürün kalite kontrol laboratuvan bulunan iki katli bina, kapali pazarlar, kafe binaları, depo binaları bulunmaktadır.

D Bölgesi, dükkan ve pazarları elektrik ve elektronik eşyaların ticaretine yöneliktir. Burada tek katlı dükkanlar binalari ağı, iki katlı otel binasi, kapalı pazarlar, kafe binaları, soğuk hava depo binaları, bahce ürünleri bulunmaktadır.

E Bölgesi, dükkan ve pazarları gıda ürünleri, et ve süt ürünleri, balık ve  balık ürünleri, baklagiller,  kuruyemiş, meyve ve sebze, tuzlanmış ve konservelenmiş ürünlerin ticaretine yöneliktir. Burada tek katlı dükkan binaları ve ticaret tezgahları ile birlikte, kafeler bulunmaktadır.

Ayrıca Altın Asır Doğu Pazarında, her birinin alanı 21.400 m2 olan 2 adet otomobil pazarı bulunmaktadır. Özel tasarlanan otomobil parkı toplam 1130 otomobil ve 80 adet otobüs kapasitesindendir. A, D ve E bolgelerinde icerisinde trafo istasyonları, pompa istasyonlan bulunan 6 adet teknik bina; E bölgesinde içerisinde içme ve yangın suyu, sulama suyu depolan bulunan 2 adet su deposu parkı; 2 adet pompa istasyonu ile iki tipteki 6 adet havuzun bulunduğu pazarda tüm binaları ve tesisleri, toplam uzunluğu 10.000 m olan asfalt yollar ile birbirine bağlanmıştır.

Bunun dışında bu bölgenin ve genel olarak pazarın da merkez noktasında yüksekliği 35 m olan saat kulesi yükselmektedir.