Benzine, 1 yıl önce ham petrol fiyatının 3,3 katını ödüyorduk, şimdi 5,8 katını ödüyoruz

Kadir Dikbas-2Evet yanlış okumadınız, geçen yıl Ocak ayında, benzine ham petrol fiyatının 3,3 katını ödüyorduk şimdi ise 5,8 katını ödüyoruz. Ve ham petrol, TL bazında yüzde 54,5 ucuzlarken, benzin sadece yüzde 19,5 ucuzladı.

Dünya ham petrol fiyatları, yaklaşık bir yıldır düşüşünü sürdürüyor. Önceki gün Brent tipi petrolün varil başına fiyatı 46 doların da altına inerek son 6 yılın en düşük seviyesini gördü. Dün ise biraz yükselerek 48,6 dolardan günü kapadı.

Buna göre, dolar bazında petrol fiyatlarındaki gerileme son bir yılda yüzde 54′ü aşmış oldu.

Bu düşüşten, petrol ihraç eden ülkeler ve özellikle de ekonomisi petrole fazla bağımlı olanlar büyük zarar gördü, görüyor. Rusya’nın durumu malum…

Bu işten en karlı çıkanlarsa, Türkiye gibi, petrol ihtiyacının neredeyse tamamını ithal eden ülkeler.

Petrol fiyatlarındaki artışlar, nihai tüketiciye nasıl aynen yansıtılıyorsa, düşüşler de aynen yansıtılmalı. Ekonomik mantık, piyasa ve adalet bunu gerektirir.

Acaba, öyle oluyor mu?

Bazı ülkeler için evet, ama bazıları için kesinlikle hayır.

Ülkemizde de indirimlerin tam anlamıyla yansıtıldığını söylemek mümkün değil.

Peki, nereden çıkıyor bu sonuç?

Bunun için uzun uzun analiz yapmaya gerek yok. İçerideki benzin fiyatı ile, dünya ham petrol fiyatını dönem dönem mukayese etmek yeterli.

Ben de öyle yaptım. Önce ham petrolün litre fiyatını buldum. Ardından bu fiyatı TL’ye çevirip, 95 oktan kurşunsuz benzinin fiyatına böldüm. Çıkan sonucu 100′le çarptım.

Böylece, 100 TL’lik benzinde kaç TL’lik ham petrol var onu buldum. Bakın ne çıktı karşıma:

P-1

Dün (14 Ocak 2015) itibariyle 100 TL benzinin içinde 17,19 TL’lik ham petrol maliyeti bulunuyor. Bu oran, bir yıl önce 31 Ocak 2014 tarihinde yüzde 30,49 idi.

Yani, 2014 Ocak ayı sonunda 100 litre benzinin 30,49 TL’si ham petroldü, Aralık ayı sonunda 19,09 TL. Şimdi ise sadece ve sadece 17,19 TL’si.

İşte bu oran, dünya ham petrol fiyatlarındaki gerilemenin tüketiciye çok az yansıtıldığını açık ve seçik bir şekilde ortaya koyuyor. Ve yaktığımız akaryakıt eskisi kadar petrol değil artık. Şimdi büyük ölçüde vergi yakıyoruz!

Olayı daha da anlaşılır hale getirmek için bir de şunu yaptım.

Bir litre benzin için bir litre ham petrolün kaç katı para ödüyoruz onu buldum. Bunun için 1 litre benzinin fiyatını (TL) ham petrol litre fiyatına (TL) böldüm. Öncekinde olduğu gibi burada da petrol fiyatlarındaki indirimin vatandaşa çok az yansıtıldığı net bir şekilde ortaya çıktı.

Manzara şöyle:

P-2

2014 yılın 31 Ocak’ında bir litre benzin için ham petrol fiyatının 3,28 katını ödeyen bizler, şimdi 5,8 katını ödüyoruz. Oysa oran önceleri en fazla 4 katı oluyordu.

Ve son olarak özet bir hesaplama:

1 litre ham petrolün TL fiyatı, 31 Ocak 2014 tarihinde 1,547 TL idi. Şimdi (14 Ocak 2015) 0,702 TL. Düşüş yüzde 54,5.

Gelelim benzine. 1 litre benzinin TL fiyatı, 31 Ocak 2014 tarihinde 5,074 TL idi. Şimdi (14 Ocak 2015) 4,084 TL. Düşüş yüzde 19,5.

Peki, yüzde 54,5 mi büyük, yüzde 19,5 mi?

İşte, ham petrldeki indirim vatandaşımıza bu kadar yansımış.

Aslında çok da karmaşık olmayan bu kıyaslamayı yapmayınca, benzine ve mazota yapılan üç beş kuruşluk indirimlerle mutlu oluyoruz…

Bugün de o indirimlerden biri yapıldı. Düne göre, benzin 3 kuruş, motorin 9 kuruş daha ucuz. Fakat bu, bahsettiğimiz gerçeği değiştirecek bir indirim değil. Ham petrol de düne göre en az 10 kuruş daha ucuz çünkü…

KADİR DİKBAŞ’IN BÜTÜN YAZILARI