Cari açık neden bu kadar hızlı daraldı?

Kadir Dikbas-2Cari işlemler açığı, 2015 yılı Temmuz ayından bu yana aralıksız gerileme kaydediyor. Bir dönem 70 milyar dolarlarda seyreden açık, 2016 Şubat ayında 30,5 milyar dolar seviyelerine kadar düştü.

En son açıklanan verilere göre, 12 aylık birikimli cari açık 30 milyar 511 milyon dolara geriledi. Böylece, 2015 Temmuz ayından bu yana kesintisiz devam eden yıllık cari işlemler açığındaki düşüş, Şubat’ta da sürmüş oldu.

2011 yılında 74 milyar 402 milyon dolarla tarihi rekor kıran cari açık, 2012 yılında 47 milyar 961 milyon, 2013’te 63 milyar 608 milyon, 2015’te 43 milyar 552 milyon ve 2015 yılı sonunda 32 milyar 141 milyon dolar olmuştu. Ve Şubat ayı itibarıyla geldiği seviye, 30 milyar 511 milyar dolar.

Peki, açığın bu kadar hızlı daralmasının sebebi ne?

İthalatımızdaki fasıllar içinde yer alan en büyük fasıl,“27. fasıl”. Bu fasıl, enerji ithalatına karşılık geliyor. Son dönemde dünya petrol fiyatlarında görülen düşüşler, bu kalemde yüksek oranlı azalışlara sebep oluyor.

21. fasıl olan “Mineral yakıtlar, mineral yağlar ve bunların damıtılmasından elde edilen ürünler, bitümenli maddeler, mineral mumlar” kelemi, 2015 yılında yüzde 31,1 azalarak 37 milyar 842,9 milyon dolara geriledi. 2014’teki tutar, 54 milyar 889,4 milyon dolar seviyesindeydi. Aradaki fark, yani fiyat düşüşlerinin getirdiği tasarruf, 17 milyar doları aşıyor.

2016 yılının ilk iki aylık döneminde ise, bu kaleme ilişkin ithalat yüzde 40,8’lik azalışla 7 milyar 221,5 milyon dolardan 4 milyar 272,6 milyon dolara düşmüş bulunuyor.

İşte, cari işlemler açığının hızla daralmasının en önemli sebebi bu.

cari acık-2009-2016

Ayrıca, devam eden jeopolitik risklere rağmen Avrupa Birliği ülkelerinin talebindeki artış, ihracatımıza olumlu yansıyor. Bu durum, cari dengeyi de olumlu etkiliyor ve etkilemeye de devam edeceği tahmin ediliyor.

2016’nın ilk çeyreğinde petrol fiyatlarındaki gerileme durmuş, hatta bir miktar yükselmiş olsa da, fiyat 40 dolar seviyelerinde seyretmeye devam ediyor. Yakın vadede sert bir yükseliş de beklenmiyor.

Dünya ekonomilerinde görülen yavaşlama ve buna bağlı olarak düşen emtia fiyatları da enerji dışındaki ithalat maliyetlerinin azalmasını sağlıyor.

Bu sebeptendir ki, cari işlemler dengesindeki iyileşmenin devam edeceği tahminleri ağır basıyor.

Merkez Bankası Para Politikası Kurulu’nun 20 Nisan’da yapılan toplantısı sonrasında açıklanan notlarda da, cari cari işlemler dengesindeki iyileşmenin süreceği kaydediliyor:

“Dış ticaret hadlerindeki olumlu gelişmeler ve tüketici kredilerinin ılımlı seyri cari dengedeki iyileşmeyi desteklemektedir. Avrupa Birliği ülkelerinin talebindeki artış ve ihracatımızın pazar değiştirme esnekliğinin yüksek olması jeopolitik gelişmelerden kaynaklanan aşağı yönlü riskleri sınırlamaktadır. Bu çerçevede, Avrupa Birliği ülkelerindeki talep artışının devamı, emtia fiyatlarındaki düşük seyir ve süregelen makroihtiyati politika tedbirleri çerçevesinde cari işlemler dengesindeki iyileşme eğiliminin sürmesi beklenmektedir.”

Toplantı özetinde ayrıca, “Tüketici kredilerindeki yavaş seyir cari dengedeki iyileşmeyi desteklemektedir” deniliyor.

Görünen o ki, büyük ölçüde enerji ve enerji dışı emtia fiyatlarının gerilemesi, kısmen de alınan tedbirler sebebiyle cari açık riski gündemden çıkmış bulunuyor. Ancak enerji fiyatlarındaki düşük seyrin geçici olduğu unutulmamalı, bu süreç çok iyi değerlendirilmeli.

KADİR DİKBAŞ / 1 MAYIS 2016 /