İSMMMO’ya göre, 8 yılda 54 milyar dolar 'kâr transferi' gerçekleşti

2003-2010 yıllarını kapsayan 8 yılda, şirketlerin kâr aktarımı, faiz ödemeleri ve portföy yatırımları aracılığıyla, Türkiye’den yurtdışına götürdüğü “net kâr transferi” 54 milyar doları aştı. 2010 yılının 11 ayında gerçekleşen net kâr transferi de 7 milyar dolar oldu.

ekoyorum.com – 2011-01-16

İstanbul Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası’nın (İSMMMO) ‘‘Faiz ve Kâr Transferi  – 2011’’ adlı raporuna göre; 8 yılda yurtdışına giden para 54 milyar dolar.

Merkez Bankası ve Hazine’nin rakamlarından yararlanılarak hazırlanan rapora göre, şirketlerin kâr aktarımı, faiz ödemeleri ve portföy yatırımları aracılığıyla 2003-2010 yıllarını kapsayan 8 yılda, Türkiye’den yurtdışına giden “net kâr transferi” 54 milyar doları buldu. Verilere göre; 2010 yılının 11 ayında gerçekleşen net kâr transferi de 7 milyar dolar düzeyinde gerçekleşti.

İstanbul Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası (İSMMMO) Başkanı Yahya Arıkan ekonominin sıcak paraya değil sanayiciye teslim edilmesi gerektiğini belirterek şöyle konuştu: ‘‘Yabancı sermaye ülkemize gelip, borsada kazanıp hiç vergi vermeden gidiyor. Doğrudan yatırımların payı azalırken, sıcak para girişiyle büyük faiz geliri elde ediliyor. Yabancı sermayenin, vergi vererek daha uzun süreli burada kalmasının yolları bulunmalı.’’

İSMMMO Başkanı Arıkan artık iktidarın da mevcut tabloyu gördüğünü, Merkez Bankası aracılığıyla sıcak para girişini sınırlamaya yönelik adımlar atmasının olumlu olduğunu belirtti. Arıkan esas olanın fabrika kurmak için giren para olması gerektiğini vurgulayarak, ‘‘Yabancı para uzun vadeli yatırım araçlarına yönlendirilmeli. Kalıcı yatırıma vergi indirimi ve teşvik olmalı. Olumsuzluğun farkına varılmışsa en önemli çarelerden biri de Tobin vergisi türü önlemleri uygulamaktır. Yoksa tablo hiç iyi değil. Yıl sonu resmi rakamları cari açığı 45 milyar dolara getirebilir. Bu milli gelirin yüzde 6’sını geçmesi demek. Acilen sıcak paranın ateşi alınmalı’’ diye konuştu.

KRONİKLEŞEN SORUN: CARİ AÇIK

İstanbul Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası’nın ‘‘Faiz ve Kâr Transferi – 2011’’ adlı raporundaki bulgular ise şöyle:

Merkez Bankası tarafından açıklanan son rakamlara göre Türkiye’nin cari işlemler açığı 2010 yılında kasım ayı sonu itibariyle 41,6 milyar dolara ulaştı ve yılın rekor seviyede bir açıkla kapanması kesinleşti.

Ekonomistler cari açığın yılın tamamında 45 milyar doları aşacağını tahmin ediyor. 2009’un aynı döneminde açık rakamının yaklaşık 14 milyar dolar düzeyinde olduğu dikkate alınırsa çok ciddi bir artışla karşı karşıya olunduğu ortaya çıkıyor.

2009 yılında cari açığın 14 milyar dolar gibi düşük bir rakamda kalmasına karşın ödemeler dengesi bilançosu yılı 800 milyon dolar artıda kapatmıştı. Geçen yıl ise cari açık rekor seviyelere yükselmesine karşın döviz dengesi bozulmadı, sermaye hareketleriyle birlikte ödemeler dengesinde 13 milyar dolarlık bir artı oluştu.

Ekonomik parametreler cari açığın kapatılmasındaki finansmanın ise bankaların aldığı borçlar ve sıcak para girişiyle dengelenmeye çalışıldığını işaret ediyor. Bankalar geçen yılın ilk 11 ayında net olarak 33 milyar dolar borçlanırken cari açığın yüzde 80’ini finanse etmiş oldu. Açığın geri kalanı ise yaklaşık 20 milyar dolarlık kısa vadeli portföy yatırımları girişiyle karşılandı. Bunun 15.6 milyar dolarını devlet iç borçlanma senetleri için gelen yatırımlar, 4.2 milyar dolarını ise hisse senedi alımları oluşturdu.

DOĞRUDAN SERMAYE YATIRIMLARINDA GERİLEME

Türkiye’ye gelen kalıcı yatırımlar olan doğrudan sermaye yatırımları ise 6.2 milyar dolarda kaldı. Oysa ki 2006’dan 2008’e üç yıllık dönemde doğrudan yatırımlar 20 milyar dolar civarında seyretmişti.

Dünya ekonomisindeki kriz doğrudan yatırımların 2009’da 8.2 milyar dolara inmesine neden oldu. Geçen yıl Türk ekonomisi hızla yukarı bir atak yapmasına, yaklaşık yüzde 8 büyüme hızına karşın doğrudan yatırımlar düşmeye devam etti.

KÂR TRANSFERİ HIZ KESMİYOR

Tüm bu rakamların yanı sıra 2010’da ülkeden dışarıya transfer edilen para miktarı yüksek seviyelerini korudu. Şirketlerin kâr transferi, faiz ödemeleri ve portföy yatırımları aracılığıyla yurtdışına transfer edilen para miktarı toplamda 10.6 milyar dolar düzeyinde gerçekleşti. 2009 yılında doğrudan yatırımlar aracılığıyla transfer edilen kâr tutarı 2.9 milyar dolar olurken 2010’un ilk 11 ayında rakam 2.6 milyar doları aştı. Portföy yatırımları aracılığıyla çıkan para 3 milyar dolar, faiz gideri ise 4.8 milyar dolar oldu. Ayrıca ücret ödemeleriyle 158 milyon dolarlık bir çıkış gerçekleşti. Gelir dengesi net olarak 11 ayda 7 milyar dolar açık verdi.

Merkez Bankası ödemeler dengesi verilerinden yapılan hesaplamaya göre mevcut iktidarın dönemini kapsayan 2003-2010 yılları arasında yabancıların, Türkiye’den yaptıkları kâr transferi 89 milyar dolar oldu. Kar transferleriyle Türkiye’nin elde ettiği 35 milyar dolarlık gelir düşüldüğünde net kâr transferi 54 milyar dolar olarak gerçekleşti.

Türkiye’den yabancıların 1986’dan itibaren son 25 yılda yaptıkları kâr transferlerinin toplamı ise 165.5 milyar dolar düzeyine ulaştı. Kâr transferiyle elde edilen 59.7 milyar dolar düşüldüğü zaman dışarıya net kâr transferi 105.8 milyar dolar düzeyinde gerçekleşti.

YILLARA GÖRE NET KAR TRANSFERİ

Yıllar                             (Milyon $)

2003 -5,557
2004 -5,609
2005 -5,839
2006 -6,656
2007 -7,103
2008 -8,159
2009 -8,134
2010 (11 aylık) -6,940
2003-2010 TOPLAM -53,997