İşsizlik neden yükselişte?

Kadir Dikbas-2Ekonomik faaliyetlerdeki yavaşlama ve belirsizlikler, işsizliği yeniden yükseltmeye başladı. Mevsim etkilerinden arındırılmış işsizlik, 2015 Haziran ayında yüzde 10,4’le son 6 ayın en yükseğine çıktı.

Ekonomik faaliyetlerde yaşanan yavaşlamalar, siyasi belirsizlikler ve küresel pazarlardaki dalgalanmalar, istihdamı da olumsuz etkiliyor. İşsizlik oranları (mevsim etkilerinden arındırılmış) yeniden yukarı yönlü seyir izlemeye başladı.

Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı 2015 yılı II. Çeyrek büyüme verileri, ekonomik büyümenin bir miktar da olsa yükseldiğini gösteriyor. I. Çeyrekte yüzde 2,5 olan büyüme, II. Çeyrekte yüzde 3,8’e yükselmiş.

Hemen sonrasında açıklanan verilere göreyse, 2014 Nisan ayında yüzde 9,6, Mayıs’ta yüzde 9,3 olan işsizlik oranı, Haziran ayında yeniden yüzde 9,6’ya yükseldi. Mevsim etkilerinden arındırılmış işsizlik oranı da, Nisan’da yüzde 10,0 Mayıs’ta yüzde 10,2 iken Haziran’da yüzde 10,4’e çıktı.

2015-10-İşsizlik

 

2015-10-gsyh

Haziran ayındaki istihdam göstergelerini, bazı önemli noktaları geçen yılın aynı dönemiyle kıyaslayarak aktaralım:

– İşsizlik seviyesi, 2015 Haziran ayında yüzde 9,6’ya yükseldi. Oran, 2014’ün aynı ayında yüzde 9,1 seviyesindeydi.

– Türkiye genelinde 15 ve daha yukarı yaştakilerde işsiz sayısı, 2015 yılı Haziran döneminde 2 milyon 880 bin kişi oldu. Bu sayı, 2014’ün aynı ayında 2 milyon 654 idi. İşsiz sayısında da, oranında da önemli artış görülüyor.

-Tarım dışı işsizlik oranı, yüzde 11,7. 2014’teki oran yüzde 11,1 seviyesindeydi. Tarım dışı sektörlerde işler iyi görünmüyor. Özellikle de sanayide.

-15-24 yaş grubunu içeren genç işsizlik oranı, yüzde 17,7 olarak gerçekleşti. 2014’teki oran yüzde 16,7 idi. Anlaşılacağı üzere, genç işsiz oranı geçen seneye göre daha yüksek.

– 15 ve daha yukarı yaştaki istihdam edilenlerin sayısı, 27 milyon 261 bin kişi, istihdam oranı ise yüzde 47,1. 2014’teki sayı 26 milyon 586, istihdam oranı yüzde 46,7 idi. İstihdam sayısı ve oranındaki artış olumlu ama yeterli değil.

– İşgücü, 2015 yılı Haziran döneminde 30 milyon 141 bin kişi, işgücüne katılma oranı ise yüzde 52,1 olarak gerçekleşti. 2014 aynı ayındaki sayı 29 milyon 240, işgücüne katılma oranı yüzde 51,3 seviyesindeydi. İşgücü de, işgücüne katılma oranı da artmış.

-Herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna bağlı olmadan (kayıtdışı) çalışanların oranı yüzde 34,6. Kayıtdışılıkta geçen yılın aynı ayına göre 1,8 puanlık gerileme var.

Bu bahsettiğimiz veriler, mevsim etkilerinden arındırılmamış veriler. Daha sağlıklı bir değerlendirme yapılabilmesi için TÜİK, bir de “mevsim etkilerinden arındırılmış” verileri açıklıyor.

İŞSİZ SAYISI 3 MİLYON 105 BİN

Bu verilere göre, istihdam sayısı Haziran ayında bir önceki döneme göre (yani Mayıs ayına göre) 19 bin kişi artarak 26 milyon 621 bin kişi olarak gerçekleşti. İstihdam oranı ise 0,1 puanlık azalışla yüzde 46,0 oldu.

Mevsim etkilerinden arındırılmış işsizlerin sayısı, 2015 yılı Haziran döneminde, bir önceki aya göre 83 bin kişi arttı; 3 milyon 22 bin iken 3 milyon 105 bin oldu. İşsiz sayısı, geçen yılın Haziran ayında da 2 milyon 862 bin idi. İşsiz sayısı, bir yılda 243 bin artmış bulunuyor.

İşsizlik oranı ise, bir önceki aya göre 0,2 puanlık artışla yüzde 10,4 oldu. 2014 yılı Haziran ayındaki oransa yüzde 10,0 seviyesindeydi. Arada 0,4 puanlık fark var ve yüzde 10,4’lük oran, son 6 ayın en yükseği.

Özetle, işsizlik oranlarında kötüleşme dikkati çekiyor. Yılın ikinci çeyreğine ilişkin mevsim etkilerinden arındırılmamış işsizlik oranları ilk çeyreğe nazaran daha düşük görünmekle birlikte, mevsim etkilerinden arındırılmış oranlar, grafikte de görüldüğü gibi, ikinci çeyrekte daha yüksek. Bu da, ikinci çeyrekteki yüzde 3,8’lik büyümenin işsizliği aşağı çekemediği anlamına geliyor.

Ayrıca, üçüncü çeyreğe ilişkin ilk veriler, sanayi ve üretimde canlanmaya işaret etmiyor.

Temmuz ayında, mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretim endeksi, bir önceki aya göre yüzde 1,5 geriledi. Aynı ayda, ihracat birim değer endeksi yüzde 11,1, ithalat birim değer endeksi yüzde 16,5 azaldı.

İmalat sanayi genelinde kapasite kullanım oranı, Ağustos ayında bir önceki aya göre 1,1 puan gerileyerek yüzde 74,8 seviyesinde gerçekleşti.

Tüketici ve sektörel güven endekslerinde aşağı yönlü gelişme göze çarpıyor.

Böyle bir vasatta, iç ve dış gelişmelere bağlı olarak döviz kurlarında ve piyasalarda görülen dalgalanmalar endişeleri artırıyor. Önümüzde yeni bir seçim var ve hemen herkez önünü görmekte zorlanıyor.

Mevcut şartlarda yapılan tahminler, 2015 yılının tamamında ekonominin yüzde 2,9 (TCMB Beklenti Anketi Eylül ayı sonuçlarına göre) büyüyeceği yönünde. Bu oransa, istihdam açısından tatmin edici, olumlu bir seviye değil. Özellikle sanayiden, üretimden olumlu haberlere çok fazla ihtiyacımız var.

2015-10-Dünyada İşsizlik

KADİR DİKBAŞ / 01 Ekim 2015 /