Kaynağı meçhul döviz çıkışı/kaçışı…

Kadir Dikbas-2Merkez Bankası’nın bugün açıkladığı ödemeler dengesi verilerine göre, beş aydır aralıksız “kaynağı belirsiz döviz çıkışı” (Net Hata Noksan) yaşanıyor ve son beş ayda toplam 7,9 milyar dolarlık çıkış gerçekleşti.

Merkez Bankası bu yılın ilk ayına ait ödemeler dengesi verilerini açıkladı. Sonuçlar beklendiği gibi. Ekonomideki yavaşlama ve enerji fiyatlarındaki gerilemeye bağlı olarak, cari işlemler açığında başlayan gerileme bu yılın ilk ayında da devam etmiş.

Aylık açık, Ocak ayında 2 milyar 980 milyon dolar azalarak 2 milyar 2 milyon dolar olmuş. Böylece 12 aylık birikimli açık da 42,9 milyar dolara düşmüş. 2014 Aralık ayındaki 12 aylık açık, 45 milyar 846 milyon dolar seviyesindeydi.

Açığın azalması sevindirici olmakla birlikte bir gerçeği de tespit etmemiz ve unutmamamız gerekiyor. Açıktaki azalma, daha fazla döviz kazandığımızdan değil, dış finansmana bağımlı ekonomimizin yavaşlamasından ve dünya enerji ve emtia fiyatlarındaki gerilemeden kaynaklanıyor.

Son aylarda olduğu gibi, Ocak ayında da, ödemeler dengesi verilerinin “Net Hata Noksan” kalemi fazla dikkat çekiyor.Net Hata NoksanHemen hatırlatalım, herhangi bir yere yazılamayan döviz hareketleri, Net Hata Noksan kalemine yazılıyor. Kaynağı belirsiz döviz girişi bu kalemi artı (pozitif), kaynağı belirsiz döviz çıkışı ise eksi (negatif) yapıyor.

NHN kaleminin 2015 Ocak ayında aldığı değer, negatif ve 1 milyar 463 milyon dolar. Yani bu tutarda kaynağı belirsiz döviz çıkışı söz konusu. Oysa geçen yılın Ocak ayında tam tersi bir durum söz konusuydu. 2 milyar 482 milyon dolar kaynağı belirsiz döviz girişi görülmüştü.

Net Hata ve Noksan kaleminin sebebine dönük pek çok sebep sıralanabilir ancak yakın iktisat tarihimizde değişmeyen bir gerçek vardır. Ekonomide işlerin iyi gittiği dönemlerde NHN kalemi artı değer alır, sıkıntılı dönemlerde ise değer eksi olmaya başlar.

Yani, aynen kaynağı belli döviz gibi, kaynağı belirsiz döviz de iyi günlerde gelir, kötü günlerde gider/kaçak…

Sadece Ocak ayında değil, son beş aydır arka arkaya kaynağı belirsiz döviz çıkışı yaşanıyor. Eylül-Ocak döneminde “Net Hata Noksan” kaleminin aldığı toplam değer, -7 milyar 870 milyon dolara ulaştı.

Böylece, Ocak ayında 12 aylık birikimli (kümülatif) Net Hata Noksan kalemi, -1 milyar 555 milyon dolara geriledi. Tutar, bir önceki ayda (Aralık) 2 milyar 394 milyon dolar, 2014’ün Ocak ayında ise son derece yüksekti: 10 milyar 38 milyon dolar. Bu dönüş, gözardı edilecek bir gelişme değil.

Keşke bu dövizlerin kaynağını bilebilseydik…

KADİR DİKBAŞ / 2015-03-11 / k.dikbas@ekoyorum.com /