Petrol fiyatları ve enerji faturamız

Kadir Dikbas-2İthalatımızdaki fasıllar içindeki en büyük fasıl, “27. fasıl”. Bu fasıl enerji ithalatına karşılık geliyor. Son dönemde bu kalemde yaşanan yüksek oranlı azalış, dikkati çekiyor.

Türkiye’nin ihracat ve ithalatındaki daralma devam ediyor. Konuşulan sebeplerin başında, iç ve dış piyasalardaki yavaşlama ve içerideki döviz kurlarında görülen yukarı yönlü hareketler.

Ancak bir de enerji fiyatlarındaki sert düşüş var. Özellikle ham petrol fiyatlarında yaşanan gerileme, petrolde ithalata bağımlı olan Türkiye’nin ithalatını değer olarak ciddi oranda aşağı çekmiş durumda.

En son açıklanan dış ticaret verilerine göre, ihracat 2015 Kasım ayında yüzde 10,2 azaldı. İthalattaki azalma ise, çok daha yüksek: Yüzde 25,3.

Ocak-Kasım dönemindeki durum da çok farklı değil. Yılın ilk 11 ayında ihracat yüzde 8,4 daralarak 132 milyar 194 milyon dolar, ithalat ise yüzde 14,1 daralarak 189 milyar 219 milyon dolar oldu. Böylece, dış ticaret açığı 76,0 milyar dolardan 57,0 milyar dolara düştü.

İhracatın ithalatı karşılama oranı ise, 2015 Ocak-Kasım döneminde yüzde 69,9 olarak gerçekleşti. Oran, bir önceki yılın aynı döneminde yüzde 65,5 seviyesindeydi.

“Dış ticaret miktar endeksleri”ne baktığımızda, bu ölçüde bir düşüş olmadığını, daha düşük oranda kaldığını görüyoruz. Yani gerileme, büyük ölçüde fiyat hareketlerinden kaynaklanıyor.

İthalattaki düşüşün en önemli sebebi, dünya emtia fiyatlarındaki azalma. Özellikle de petrolde görülen yüksek oranlışüşler.

Öyle ki, 2014 Haziran ayında 110 doların üzerinde seyreden Brent tipi ham petrolün varili, sürekli gerileyerek 2016 Ocak ayı ortalarında 30 doların da altını gördü. Bu son 14 yıldır görülmeyen bir fiyat.

dt-petrol-2015

ENERJİ FATURASI YÜZDE 31 KÜÇÜLDÜ

İthalatımızdaki fasıllar içindeki en büyük fasıl, 27. fasıl. Bu fasıl enerji ithalatına karşılık geliyor. Son dönemde bu kalemde yaşanan yüksek oranlı azalış, dikkati çekiyor.

27. sırada yer alan “Mineral yakıtlar, mineral yağlar ve bunların damıtılmasından elde edilen ürünler, bitümenli maddeler, mineral mumlar” kelemi, 2015 yılı Ocak-Kasım döneminde yüzde 31,0 azalarak 34 milyar 835 milyon dolar oldu. 2014′ün aynı dönemindeki tutar, 50 milyar 477 milyon dolar seviyesindeydi.

Bunun anlamı şu:

Türkiye, 2015 yılının ilk 11 ayında enerji ithalatında yüzde 31, yani 15,6 milyar dolar daha az para ödedi.

Cari işlemler açığının hızla daralmasının en önemli sebeplerinden biri bu.

Ancak enerji ithalatının ne kadarının petrol, ne kadarının doğalgaz, kömür veya diğer ürünler olduğunu bilemiyoruz. Çünkü Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), bir süredir bu verileri gizli veri olarak göstermekte, ayrıntı vermemekte.

Bilindiği gibi, enerji ithalatının en önemli ayağını ham petrol oluşturuyor. İkinci sırada gelen doğalgazın fiyatı da petrole endeksli.

dt-2015-10

Fiyatlardaki gerileme, başta Rusya gibi ülkeler olmak üzere, ekonomisi enerji ihracatına dayalı ülkeleri zor duruma sokarken, Türkiye gibi petrol ve doğalgazda ithalata bağımlı olan ülkeleri olumlu etkilemekte.

Türkiye, tam da döviz kurlarının yükseldiği bir vasatta, enerjide yaşanan ucuzluğun rahatlığını yaşıyor. Eğer döviz kurlarında da bu kadar yükseliş olmasaydı, Türkiye, özellikle de sokaktaki vatandaş bu ucuzluğu daha fazla hissedecekti.

İthalat faturasının küçülmesi ne olursa olsun sevindirici, fakat ihracattaki düşüşün devam etmesi de bir o kadar üzücü. Ekonomik büyüme hızımız yavaşladı, kaydedilen düşük oranlı büyüme de iç talep destekli.

Başta, Rusya ve Suriye olmak üzere daralan komşu ve çevre pazarların alternatifini bulmak gerekiyor. Aksi taktirde ekonomik büyüme oranlarını Türkiye için kabul edilebilir noktalara taşımak, işsizlik oranını tek haneye çekmek çok zor olacak.

Kadir Dikbaş / 01 Şubat 2016 /