Rusya gazımızı kesebilir mi?

Kadir Dikbas-2Rusya’nın, Türkiye’ye verdiği gazı kesmesi halinde, güvenilmez bir gaz tedarikçisi olduğu, doğalgazı bir silah olarak hep kullandığı tescillenecektir.

Türkiye, doğal gazda önemli ölçüde ithalata ve ithalatta da büyük ölçüde Rusya’ya bağımlı. Tükettiği doğalgazın yüzde 99’unu ithal ediyor, ithal ettiği gazın da yüzde 55’ini Rusya’dan sağlıyor. Ayrıca, elektrik üretiminin yüzde 48,1’i doğalgazdan.

ürkiye hava sahasını ihlal etmesi sebebiyle bir Rus savaş uçağının Suriye sınırında Türk savaş uçaklarınca düşürülmesi sonrasında, Rusya’nın Türkiye’ye karşı vereceği tepkilerin başında bize sattığı doğalgazı kesebileceği konuşuluyor. Çünkü Rusya’nın bu konudaki sicili pek parlak değil.

En yakın örnekler, Ukrayna ve Gürcistan…

Peki Rusya, Almanya’dan sonra en fazla gaz (27 milyar metreküp) sattığı Türkiye’ye karşı da benzer tavır sergiler mi?
Rusya’dan yapılan açıklamalara ve ilk sinyallere bakacak olursak, sözleşmeleri çiğneyip doğalgaz akışını resmen durdurma ihtimali şimdilik görünmüyor. Ancak şu ihtimal hiç de uzak değil: Hava şartlarının ağırlaştığı, gaz ihtiyacının zirveye çıktığı kış günlerinde, teknik arıza bahanesiyle kesintiler yaşatabilir. Buna hazırlıklı olmak gerek. Basınç düşmesi sonucu geçmişte yaşadığımız sıkıntılı kış günlerini hatırlayalım…

Rusya’nın sözleşmeyi askıya alıp doğrudan gazı kesiyorum demesi, kendisi için de maliyetli olacaktır.

Böyle bir durumda, öncelikle, Rusya’nın güvenilmez bir gaz tedarikçisi olduğu, doğalgazı bir silah olarak hep kullandığı tescillenir. Başta Avrupa olmak üzere diğer müşterilerinin alternatif arayışları hızlanır.

Ayrıca petrol fiyatlarının 50 doların altına inmesiyle sarsılan Rus ekonomisi, Türkiye gibi önemli bir pazarını kaybederek ilave darbe alır.

Türkiye’nin Rusya’dan yaptığı gaz dahil toplam ithalatı 2015’in ilk dokuz ayında 15,8 milyar dolar. İhracatı ise sadece 2,7 milyar dolar.

2014 yılındaki rakamlarsa şöyle: İhracat 5 milyar 946 milyon dolar, ithalat 25 milyar 293 milyon dolar.

Yani neredeyse Rusya bizden 1 alırken 5 satıyor. Kısaca Türkiye iyi bir müşteri.

Doğalgaz ithalatı-2014-ülkelerMuhtemel bir sözleşme ihlali ve kesinti, Türkiye’yi elbette etkiler, kısa vadede ciddi zorluklar yaşanabilir. Azerbaycan ve İran’dan gelen doğalgaz hatlarının kapasitesi sınırlı, Rusya’nın oluşturacağı açığı kapatması imkansız fakat maliyeti yüksek olsa da başka kaynaklardan sıvılaştırılmış gaz tedariki mümkün.

Diğer taraftan, böyle bir kriz, Türkiye’nin uzun vadede yeni doğalgaz ve enerji alternatifleri geliştirmesi, Rusya’ya bağımlılığını kırması açısından yararlı olacaktır.

Unutmayalım, Türkiye’nin SSCB’den (Rusya) gaz ithalatına başlamasının temelinde de bir kriz yatar: 1970’lerde yaşanan ve bizi de derinden etkileyen petrol krizleri…

Bunun yanında, nükleer enerjide de Rusya’ya ne ölçüde güvenebileceğimizi tartışmamız gerekiyor bundan böyle.

KADİR DİKBAŞ / 2015-11-26 / k.dikbas@ekoyorum.com /